Wakacje składkowe ZUS – jak legalnie nie zapłacić ZUS-u za grudzień (i co z podatkiem)

Wakacje składkowe to ulga pozwalająca na zwolnienie z opłacania własnych składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku. Aby nie płacić ich za grudzień 2026 r., wniosek RWS musisz złożyć w eZUS najpóźniej do 30 listopada. Pamiętaj jednak: składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa, a ulga wpływa na Twój podatek dochodowy. Poniżej szczegółowe dane, instrukcja logistyczna i realny kosztorys dla przedsiębiorcy.

Czym w praktyce są wakacje składkowe?

Za wskazany miesiąc nie płacisz składek na własne ubezpieczenia społeczne – fizycznie finansuje je budżet państwa. Dzięki temu nie tracisz ciągłości ubezpieczeń ani prawa do świadczeń z ZUS (np. zasiłku chorobowego). Ulga przysługuje ściśle raz w roku kalendarzowym, obejmuje tylko jeden pełny miesiąc i nie działa wstecz.

Kto może skorzystać z ulgi – warunki ustawowe

Aby system przeprocesował Twój wniosek pozytywnie, musisz łącznie spełnić poniższe kryteria:

1. Posiadasz ubezpieczenie z tytułu działalności – w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. (Dla wniosku listopadowego liczy się status z października).
2. Limit ubezpieczonych to 10 osób (wliczając Ciebie) – system weryfikuje stan na miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Wliczają się w to pracownicy, zleceniobiorcy i osoby współpracujące.
3. Kryterium obrotu – roczny przychód nie przekroczył równowartości 2 mln euro w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat kalendarzowych (lub nie było go wcale).
4. Brak usług dla byłego pracodawcy – w bieżącym i poprzednim roku nie świadczysz dla niego tych samych usług, które wchodziły w zakres Twoich dawnych obowiązków etatowych.
5. Wolny limit pomocy de minimis – wakacje składkowe są traktowane jako pomoc de minimis (limit wynosi 300 tys. euro w ciągu 3 lat rolowanych).

Pułapka: Ulga na start

Wakacje od ZUS działają przy tzw. Dużym ZUS, preferencyjnym ZUS oraz Małym ZUS Plus. Nie obejmują Ulgi na start. Korzystając z niej, opłacasz wyłącznie ubezpieczenie zdrowotne, więc technicznie nie masz czego „zawieszać”. Gdy Twoja Ulga na start się skończy i przejdziesz na ZUS preferencyjny, musisz opłacić minimum jeden pełny miesiąc ubezpieczeń społecznych, aby w kolejnym miesiącu móc złożyć wniosek RWS.

Co dokładnie umorzy ZUS, a co musisz zapłacić

Składkę zdrowotną wyliczasz i opłacasz normalnie (za grudzień 2026 r. do 20 stycznia 2027 r.). Mechanizm jej kalkulacji przypominamy w zestawieniu form opodatkowania na 2026 r.

⚠️ Skutki podatkowe – uwaga na wyższy PIT!

Składki sfinansowane przez państwo w ramach wakacji składkowych nie stanowią kosztu uzyskania przychodów (KUP), ani nie podlegają odliczeniu od dochodu. Mechanizm jest bezlitosny: skoro w grudniu masz mniejsze wydatki operacyjne (nie płacisz składek), Twoja podstawa opodatkowania rośnie. W efekcie w miesiącu, na który przypadają wakacje, oddasz fiskusowi nieco wyższy podatek dochodowy lub ryczałt.

Jak złożyć wniosek RWS w eZUS

Składanie wniosku odbywa się wyłącznie cyfrowo z poziomu profilu płatnika na platformie eZUS (dawniej PUE ZUS).

Instrukcja dla wersji RWS 3.0:

1. Zaloguj się w eZUS (np. poprzez mObywatel lub Profil Zaufany).
2. Przejdź do widoku Płatnik, a następnie uruchom kreator wniosków.
3. Wybierz wniosek RWS (system zaimportuje dane z bazy).
4. Zaznacz właściwy miesiąc zwolnienia.
5. Wypełnij oświadczenia o spełnieniu warunków i pomocy de minimis. Podaj zsumowaną wartość otrzymanej pomocy. Zalecenie eksperta: oświadczenie o wartości de minimis przyspiesza proces. Jeśli zawnioskujesz o weryfikację przez załączanie certyfikatów/zaświadczeń, skazujesz się na ścieżkę manualną (ZUS ma wtedy na decyzję do 2 miesięcy).
6. Wersja PKD: Od 26 czerwca 2026 r. system wymusza określenie kodu PKD. Do 31 grudnia 2026 r. możesz tu wybrać klasyfikację PKD 2007 lub PKD 2025. W 2027 r. wybór zniknie na rzecz nowej klasyfikacji.
7. Zweryfikuj podgląd i wyślij podpisany wniosek.

ZUS DRA – techniczne rozliczenie miesiąca ulgi

W miesiącu objętym ulgą nie zwalniasz księgowości z obowiązków. Nadal składasz deklarację ZUS DRA i raport RCA, lecz własne składki wykazujesz ze zmodyfikowanym kodem ubezpieczenia:

• 05 14 – zamiast pełnego ZUS-u,
• 05 74 – zamiast preferencyjnego,
• 05 94 – zamiast małego ZUS plus.

Ile fizycznie zostaje w kieszeni? Kosztorys 2026 r.

Pani Anna prowadzi działalność gospodarczą, jest płatnikiem tzw. pełnego ZUS-u (od ustawowej podstawy równej 5652 zł) i podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Korzystając z wakacji za grudzień 2026 r., zaoszczędzi:

• Emerytalna (19,52%): 1103,27 zł
• Rentowa (8%): 452,16 zł
• Chorobowa dobrowolna (2,45%): 138,47 zł
• Wypadkowa (1,67%): 94,39 zł
• FP i FS (2,45%): 138,47 zł
• Łączna kwota, której NIE przeleje do ZUS: 1926,76 zł (pamiętając o konieczności odprowadzenia podatku od tej różnicy i zapłacenia składki zdrowotnej).

Przy ZUS-ie preferencyjnym w 2026 r. (podstawa 1441,80 zł), oszczędność z ubezpieczeniem chorobowym wyniesie 456,18 zł.